1. Giới thiệu tổng quan và Tính cấp thiết của đề tài
Chương trình giáo dục phổ thông tại Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực toàn diện cho người học. Trong đó, năng lực giải quyết vấn đề Toán học là một trong những năng lực cốt lõi cần được hình thành và phát triển ở học sinh THPT.
Giải tích lớp 11 là một phân môn có tính trừu tượng cao, đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa Toán học phổ thông và Toán học cao cấp. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy tại các trường THPT ở Lào cho thấy việc dạy học vẫn còn nặng về truyền thụ kiến thức một chiều, chưa chú trọng đúng mức đến việc rèn luyện kỹ năng phát hiện, phân tích và giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Dạy học giải tích lớp 11 ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề Toán học cho học sinh" được thực hiện nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới giáo dục và thực trạng dạy học Toán hiện nay tại Lào.
2. Mục tiêu và Đối tượng nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực giải quyết vấn đề Toán học và việc phát triển năng lực này cho học sinh THPT.
- Đánh giá thực trạng dạy và học phân môn Giải tích lớp 11 tại các trường THPT thuộc Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
- Đề xuất hệ thống biện pháp sư phạm nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề Toán học cho học sinh lớp 11 trong dạy học Giải tích.
- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất.
Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học Giải tích lớp 11 tại các trường THPT ở Lào theo định hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề Toán học.
- Phạm vi nghiên cứu: Nội dung chương trình Giải tích lớp 11 đang được giảng dạy tại hệ thống trường phổ thông Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
3. Phương pháp nghiên cứu và Phạm vi đề tài
Tác giả đã áp dụng đồng bộ các phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục hiện đại:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản giáo dục, chương trình SGK và tài liệu nghiên cứu về phát triển năng lực giải quyết vấn đề Toán học.
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn: Sử dụng phiếu hỏi, phỏng vấn chuyên sâu giáo viên và học sinh THPT tại Lào để đánh giá thực trạng dạy học.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế bài giảng, tổ chức dạy học thực nghiệm và đối chứng tại một số trường THPT đại diện ở Lào nhằm đo lường sự tiến bộ về năng lực của học sinh.
- Phương pháp thống kê toán học: Xử lý dữ liệu thực nghiệm sư phạm bằng các công cụ thống kê để xác định độ tin cậy và ý nghĩa của các kết quả thu được.
4. Những đóng góp mới và Kết quả nghiên cứu nổi bật
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận: Làm rõ khái niệm, cấu trúc và biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề Toán học trong bối cảnh dạy học Giải tích lớp 11 tại Lào.
- Đánh giá khách quan thực trạng: Chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng dạy học Giải tích lớp 11 ở Lào hiện nay, làm nền tảng cho việc đề xuất giải pháp.
- Đề xuất hệ thống biện pháp sư phạm: Xây dựng các biện pháp dạy học cụ thể như: thiết kế tình huống có vấn đề gắn liền với thực tiễn Lào, hướng dẫn học sinh quy trình giải quyết bài tập Giải tích, đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học tương tác.
- Minh chứng thực nghiệm thuyết phục: Kết quả thực nghiệm sư phạm xác nhận học sinh ở các lớp thực nghiệm có sự cải thiện rõ rệt về kỹ năng phát hiện vấn đề, lập kế hoạch và thực hiện giải pháp Toán học so với lớp đối chứng.
5. Ý nghĩa khoa học và Giá trị thực tiễn
Ý nghĩa khoa học
Đề tài bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận về phương pháp dạy học Toán theo định hướng phát triển năng lực tại Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, góp phần làm phong phú thêm kho tàng khoa học giáo dục bộ môn Toán.
Giá trị thực tiễn
- Cung cấp cho giáo viên Toán THPT tại Lào một hệ thống biện pháp sư phạm cụ thể, có thể áp dụng trực tiếp vào tiến trình giảng dạy Giải tích lớp 11.
- Làm tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà biên soạn chương trình, sách giáo khoa và tài liệu bồi dưỡng giáo viên Toán tại Lào.
- Góp phần thúc đẩy tinh thần tự học, tư duy sáng tạo và năng lực ứng dụng Toán học vào đời sống cho học sinh phổ thông Lào.
6. Thông tin tác giả và Cơ sở đào tạo
- Tên đề tài: Dạy học giải tích lớp 11 ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề Toán học cho học sinh
- Tác giả: Vilaxay Vangchia
- Cơ sở đào tạo: Đại học Thái Nguyên
- Chuyên ngành: Khoa học tự nhiên / Toán học (Phương pháp dạy học môn Toán)
- Ngày công bố: 15-12-2025