Dạy học một số yếu tố của giải tích toán học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh lớp 12 nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

1. Giới thiệu tổng quan và Tính cấp thiết của đề tài

Môn Toán nói chung và phân môn Giải tích nói riêng ở lớp 12 giữ vị trí quan trọng trong việc hình thành tư duy khoa học, khả năng phân tích logic và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh trước ngưỡng cửa đại học. Tuy nhiên, tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, việc dạy và học Giải tích toán học trong nhiều trường THPT vẫn còn nặng về truyền thụ lý thuyết, rèn luyện kỹ năng biến đổi đại số thuần túy mà chưa chú trọng đúng mức đến việc ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.

Đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực đòi hỏi học sinh không chỉ biết biến đổi công thức mà phải hiểu được ý nghĩa thực tiễn của các khái niệm như đạo hàm, tích phân, hàm số, đồng thời biết sử dụng chúng làm công cụ giải quyết các bài toán trong thực tế đời sống, kinh tế và tự nhiên. Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, đề tài "Dạy học một số yếu tố của giải tích toán học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh lớp 12 nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" do tác giả Manyvanh Inthavongsa thực hiện đã đặt ra những nghiên cứu bài bản, khoa học nhằm giải quyết thỏa đáng vấn đề này.

2. Mục tiêu và Đối tượng nghiên cứu

2.1. Mục tiêu nghiên cứu

• Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong dạy học Giải tích toán học cho học sinh THPT.
• Khảo sát và đánh giá thực trạng dạy học nội dung Giải tích lớp 12 tại một số trường THPT của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Đề xuất các biện pháp sư phạm và xây dựng hệ thống nhiệm vụ học tập toán học gắn với thực tiễn nhằm nâng cao năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.
• Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính đúng đắn, hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất trong môi trường giáo dục thực tế tại Lào.

2.2. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học một số yếu tố của Giải tích toán học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh lớp 12 tại Lào.
• Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học môn Toán của học sinh lớp 12 tại các trường THPT thuộc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

3. Phương pháp nghiên cứu và Phạm vi đề tài

3.1. Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu lý luận giáo dục, chương trình phát triển năng lực toán học, tài liệu về mô hình hóa toán học và dạy học giải quyết vấn đề.
• Phương pháp điều tra, thực tiễn: Sử dụng phiếu quan sát, bảng hỏi, phỏng vấn trực tiếp giáo viên và học sinh THPT tại Lào nhằm thu thập thông tin về thực trạng giảng dạy Giải tích.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Soạn thảo giáo án thực nghiệm, tổ chức dạy học đối chứng tại trường THPT; xử lý kết quả bằng phương pháp thống kê toán học để đo lường mức độ tiến bộ của học sinh.

3.2. Phạm vi nghiên cứu

• Nội dung nghiên cứu tập trung vào một số yếu tố kiến thức trọng tâm của Giải tích toán học lớp 12 thuộc Chương trình Giáo dục Phổ thông hiện hành của nước CHDCND Lào.
• Địa bàn thực nghiệm: Các trường THPT được lựa chọn đại diện tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

4. Những đóng góp mới và Kết quả nghiên cứu nổi bật

• Làm sáng tỏ khung lý luận: Xây dựng các tiêu chí, biểu hiện cụ thể của năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn thông qua dạy học Giải tích toán học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT Lào.
• Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn phong phú: Thiết kế nhiều dạng bài toán Giải tích gắn liền với các ngữ cảnh thực tế của Lào (kinh tế, sinh thái, đời sống xã hội), giúp bài học trở nên sinh động và giàu tính ứng dụng.
• Đề xuất hệ thống biện pháp sư phạm hiệu quả: Thiết lập các bước tổ chức dạy học giúp học sinh chuyển đổi bài toán thực tế thành bài toán toán học (mô hình hóa toán học) và thực hiện giải quyết bài toán một cách sáng tạo.
• Kết quả thực nghiệm tích cực: Số liệu thống kê từ quá trình thực nghiệm sư phạm khẳng định nhóm học sinh được áp dụng phương pháp mới có sự cải thiện rõ rệt về tư duy toán học và năng lực vận dụng so với nhóm đối chứng.

5. Ý nghĩa khoa học và Giá trị thực tiễn

5.1. Ý nghĩa khoa học

Đề tài đóng góp một mô hình lý luận dạy học toán học phát triển năng lực mang tính đặc thù, kết hợp giữa lý luận dạy học hiện đại với bối cảnh giáo dục thực tế tại Lào. Công trình khẳng định vai trò của việc tích hợp thực tiễn như một phương tiện sư phạm hữu hiệu để nâng cao chất lượng giáo dục toán học.

5.2. Giá trị thực tiễn

• Là tài liệu tham khảo giảng dạy hữu ích cho giáo viên Toán THPT tại Lào trong việc thiết kế kế hoạch bài dạy theo hướng tiếp cận năng lực.
• Hỗ trợ các nhà làm chính sách giáo dục, người phát triển chương trình môn Toán tại Lào có thêm căn cứ thực tiễn để biên soạn sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn giảng dạy.
• Tăng cường mối quan hệ giao lưu, hợp tác trong nghiên cứu khoa học giáo dục giữa Việt Nam và Lào.

6. Thông tin tác giả và Cơ sở đào tạo

• Tác giả: Manyvanh Inthavongsa
• Tên đề tài: Dạy học một số yếu tố của giải tích toán học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh lớp 12 nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• Chuyên ngành / Lĩnh vực: Khoa học tự nhiên / Toán học (Lý luận và Phương pháp dạy học môn Toán)
• Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Ngày công bố thông tin: 27-03-2026