1 Phân biệt khiếu nại, tố cáo, khởi kiện
Ảnh minh họa (mô phỏng): phân biệt ba loại đơn khiếu nại, tố cáo, khởi kiện.
Ba loại đơn khác nhau về mục đích và nơi gửi: khiếu nại (phản đối quyết định/hành vi hành chính), tố cáo – tố giác (báo hành vi vi phạm/tội phạm), và khởi kiện (yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp). Chọn đúng loại đơn giúp gửi đúng nơi và được thụ lý.
2 Nhóm A - Đơn khiếu nại
1. Mẫu đơn khiếu nại (Mẫu 01 Nghị định 124/2020)
Dùng khi không đồng ý với quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền và cho rằng nó trái pháp luật, xâm phạm quyền lợi của mình. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận/biết quyết định (Điều 9 Luật Khiếu nại 2011).
Ảnh minh họa (mô phỏng) - Đơn khiếu nại (Mẫu 01 Nghị định 124/2020).
3 Nhóm B - Đơn tố cáo, tố giác
2. Mẫu đơn tố cáo (theo Luật Tố cáo 2018)
Dùng để báo cho cơ quan có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, cơ quan nhà nước hoặc hành vi vi phạm khác. Đơn phải ghi rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo, người bị tố cáo và hành vi vi phạm (Điều 23 Luật Tố cáo 2018).
3. Mẫu đơn tố giác lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Đây thực chất là đơn tố giác tội phạm gửi cơ quan điều tra/công an (Điều 144, 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015). Áp dụng khi tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 2 triệu nhưng có tình tiết tăng nặng.
↓ Tải mẫu đơn tố giác lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Mẫu 1
↓ Tải mẫu đơn tố giác lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Mẫu 2
4. Mẫu đơn tố giác xúc phạm danh dự, nhân phẩm
Dùng khi bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm (kể cả trên mạng xã hội). Có thể tố giác về tội “Làm nhục người khác” (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015) và/hoặc khởi kiện dân sự đòi bồi thường (Điều 34, 592 Bộ luật Dân sự 2015); trường hợp nhẹ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 144/2021.
↓ Tải mẫu đơn tố giác xúc phạm danh dự, nhân phẩm
4 Nhóm C - Đơn khởi kiện
5. Mẫu đơn khởi kiện dân sự (Mẫu 23-DS)
Dùng khi yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự (đòi nợ, tranh chấp hợp đồng, đất đai, thừa kế, bồi thường…). Lưu ý nơi nộp: từ 01/7/2025 nộp tại Tòa án nhân dân khu vực (đã bỏ Tòa án nhân dân cấp huyện). Mẫu đơn là Mẫu 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP.
Ảnh minh họa (mô phỏng) - Đơn khởi kiện (Mẫu 23-DS, nộp Tòa án nhân dân khu vực).
↓ Tải mẫu đơn khởi kiện (Mẫu 23-DS)
5 Chọn đúng loại đơn: khiếu nại, tố cáo hay khởi kiện?
| Bốn điểm phân biệt cốt lõi | Khiếu nại (Luật Khiếu nại 2011): phản đối quyết định hành chính, hành vi hành chính; gửi đến chính người/cơ quan đã ra quyết định hoặc cấp trên trực tiếp. | Tố cáo (Luật Tố cáo 2018): báo hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, cơ quan; gửi cơ quan, người có thẩm quyền quản lý người bị tố cáo. | Tố giác tội phạm (Bộ luật Tố tụng hình sự 2015): báo về hành vi có dấu hiệu tội phạm (lừa đảo, làm nhục…); gửi cơ quan điều tra, công an, viện kiểm sát - khác với “tố cáo” hành chính. | Khởi kiện (Bộ luật Tố tụng dân sự): yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự; nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, kèm tạm ứng án phí. |
6 Gửi đơn đến đâu (cập nhật 2026)
• Khởi kiện dân sự: nộp tại Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/7/2025 đã bỏ Tòa án nhân dân cấp huyện) theo nơi cư trú/làm việc của bị đơn hoặc nơi có tài sản, tùy loại vụ việc.
• Khiếu nại, tố cáo hành chính: sau khi bỏ cấp huyện (chính quyền 2 cấp), gửi đến Chủ tịch UBND cấp xã hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh, hoặc thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền.
• Tố giác tội phạm (lừa đảo, làm nhục…): gửi cơ quan điều tra Công an nơi xảy ra hành vi hoặc nơi cư trú; có thể tố giác trực tuyến qua ứng dụng VNeID.
• Nên nộp trực tiếp hoặc gửi bảo đảm, giữ biên nhận/giấy tiếp nhận để theo dõi thời hạn giải quyết.
7 Cách viết đơn đúng, hợp lệ
• Ghi đầy đủ Quốc hiệu, tiêu ngữ, tên đơn, ngày tháng và nơi nhận (kính gửi).
• Ghi rõ họ tên, địa chỉ, số CCCD và thông tin liên hệ của người làm đơn.
• Trình bày trung thực, có mốc thời gian, sự việc cụ thể; nêu rõ yêu cầu giải quyết.
• Liệt kê và đính kèm tài liệu, chứng cứ (hợp đồng, tin nhắn, biên lai, ghi âm…).
• Ký, ghi rõ họ tên; đơn tố giác/khởi kiện cần trung thực vì tố cáo sai sự thật có thể bị xử lý.
8 Lưu ý mới 2026
• Tòa án 3 cấp: từ 01/7/2025, hệ thống gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực - bỏ Tòa án nhân dân cấp huyện. Đơn khởi kiện nộp tại Tòa án khu vực; mọi hướng dẫn cũ ghi “Tòa án cấp huyện” đã lỗi thời.
• Chính quyền địa phương 2 cấp: bỏ cấp huyện - thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo chuyển về cấp xã và cấp tỉnh.
• Đơn khởi kiện vẫn dùng Mẫu 23-DS (Nghị quyết 01/2017); đơn khiếu nại vẫn dùng Mẫu 01 (Nghị định 124/2020) - chỉ thay đổi cơ quan nhận.
• Có thể tố giác tội phạm trực tuyến qua VNeID; giữ chứng cứ điện tử đầy đủ khi bị lừa đảo hoặc xúc phạm trên mạng.
Kết luận
Trên đây là bộ mẫu đơn khiếu nại, tố cáo, khởi kiện mới nhất 2026 - kèm ảnh mẫu, link tải Word, cách phân biệt và nơi gửi đơn. Hãy chọn đúng loại đơn, gửi đúng cơ quan (đặc biệt là Tòa án nhân dân khu vực với đơn khởi kiện) và đính kèm đầy đủ chứng cứ để được thụ lý, giải quyết.
Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết và các mẫu chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật và thẩm quyền có thể thay đổi - vui lòng đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi ý kiến luật sư trước khi nộp đơn.