Thu Nhập Chịu Thuế TNCN 2026 | Thu Nhập Tính Thuế Gồm Những Gì?

1 Phân biệt thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế

Đây là hai khái niệm rất hay bị nhầm. Hình dưới mô tả dòng chảy từ tổng thu nhập đến số thuế phải nộp:

Tổng thu nhập → (trừ khoản miễn) → Thu nhập chịu thuế → (trừ BH + giảm trừ) → Thu nhập tính thuế → × biểu thuế.

• Thu nhập chịu thuế (TNCT): = Tổng thu nhập − các khoản được miễn. Là “cơ sở” đầu vào, luôn lớn hơn thu nhập tính thuế.

• Thu nhập tính thuế (TNTT): = Thu nhập chịu thuế − các khoản giảm trừ (bảo hiểm bắt buộc + giảm trừ gia cảnh + giảm trừ khác).

• Hệ quả: có thể có thu nhập chịu thuế mà không có thu nhập tính thuế (khi các khoản giảm trừ lớn hơn hoặc bằng thu nhập chịu thuế) → không phải nộp thuế.

2 Khoản nào cộng vào, khoản nào được miễn?

Các khoản cộng vào thu nhập chịu thuế và các khoản không tính/được miễn (từ tiền lương, tiền công).

Các khoản cộng vào thu nhập chịu thuế

• Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương/tiền công.

• Phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản được loại trừ ở mục dưới).

• Tiền thưởng (trừ thưởng kèm danh hiệu Nhà nước, giải thưởng quốc gia/quốc tế).

• Thù lao, hoa hồng môi giới, tiền tham gia hội đồng quản trị/ban kiểm soát, hiệp hội…

• Lợi ích ngoài lương: tiền nhà ở, điện nước; phí bảo hiểm nhân thọ có tích lũy do công ty mua; phí hội viên; chi dịch vụ cá nhân.

Các khoản không tính / được miễn

• Tiền ăn giữa ca ≤ 1,2 triệu/tháng (mức mới, trước đây 730.000đ); nếu công ty tổ chức bữa ăn trực tiếp thì miễn toàn bộ.

• Phần làm thêm giờ, làm đêm được trả cao hơn mức bình thường (phần chênh lệch).

• Công tác phí, điện thoại, trang phục - phần khoán trong định mức của đơn vị.

• Phụ cấp đặc thù: độc hại, nguy hiểm, thu hút, khu vực.

• Trợ cấp: thôi việc, mất việc theo luật; trợ cấp một lần khi sinh con; tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

• Với người nước ngoài: vé máy bay khứ hồi về phép 1 lần/năm; học phí bậc phổ thông cho con.

3 Ba điểm mới 2026 cần nhớ

• Bảo hiểm bắt buộc là GIẢM TRỪ, không phải miễn: BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% (10,5%) vẫn nằm trong thu nhập chịu thuế, chỉ được trừ khi tính thu nhập tính thuế (có mức trần đóng).

• Tiền ăn ca lên 1,2 triệu/tháng: mức miễn nâng từ 730.000đ lên 1.200.000đ (Nghị định 253/2026), phần vượt bị cộng vào thu nhập chịu thuế.

• Giảm trừ mới cho y tế & giáo dục: tối đa 47 triệu/năm (23 triệu chi khám chữa bệnh + 24 triệu chi giáo dục) cho bản thân và người phụ thuộc, cần hóa đơn hợp lệ, không được chi trả từ nguồn khác.

Ba khoản này thường bị các bài viết cũ ghi sai hoặc bỏ sót - nắm đúng giúp bạn tính đúng thu nhập chịu thuế và tối ưu phần giảm trừ.

Kết luận

Hiểu đúng hai khái niệm giúp bạn không tính nhầm số thuế: thu nhập chịu thuế là tổng thu nhập đã loại khoản miễn; thu nhập tính thuế mới là số đem áp biểu thuế sau khi trừ bảo hiểm và giảm trừ. Nhớ ba điểm mới 2026 - bảo hiểm là giảm trừ (không phải miễn), ăn ca 1,2 triệu, và giảm trừ y tế/giáo dục 47 triệu - để tính đúng và tối ưu.

Từ khóa: thu nhập chịu thuế TNCN, thu nhập tính thuế, phân biệt thu nhập chịu thuế và tính thuế, các khoản chịu thuế TNCN 2026, khoản miễn thuế TNCN, tiền ăn ca miễn thuế 1,2 triệu, giảm trừ y tế giáo dục 47 triệu.